کانال تهویه یکی از دشوارترین معابر برای آتش‌بندی است، چون برخلاف لوله و کابل، خودش یک مسیر باز و پیوسته بین فضاهاست. حتی اگر اطراف کانال کاملاً درزبندی شود، داخل آن همچنان یک بزرگراه برای دود و آتش باقی می‌ماند. آتش بندی داکت تهویه باید هر دو مسئله را هم‌زمان حل کند.
دو مسئله‌ی مستقل
- فضای اطراف کانال: درز بین کانال و بازشوی دیوار یا سقف، مثل هر معبر دیگری باید با سیستم تأییدشده مسدود شود.
- داخل کانال: مسیر باز درون کانال باید در لحظه‌ی حریق بسته شود یا کل کانال به یک عضو مقاوم تبدیل شود.
راهکار اول: دمپر آتش
دمپر آتش یک دریچه‌ی مکانیکی است که در محل عبور کانال از مرز حریق نصب می‌شود و در شرایط حریق بسته می‌شود و مسیر را می‌بندد.
انواع محرک
- محرک حرارتی (فیوزیبل لینک): یک قطعه‌ی فلزی که در دمای مشخصی ذوب می‌شود و اجازه می‌دهد دمپر با فنر بسته شود. ساده، بی‌نیاز از برق و بسیار قابل اتکا.
- محرک موتوری: با فرمان از سیستم اعلام حریق بسته می‌شود. امکان بسته شدن زودتر و هماهنگی با سناریوی کنترل دود را می‌دهد ولی به برق و فرمان وابسته است.
تفاوت دمپر آتش، دمپر دود و دمپر ترکیبی و معیارهای انتخاب در دمپر آتش و دمپر دود به‌تفصیل آمده است.
الزامات نصب
- دمپر باید در صفحه‌ی مرز حریق یا در فاصله‌ی مجاز از آن نصب شود.
- قاب نصب باید مطابق دستورالعمل سازنده به سازه مهار شود.
- درز بین قاب و بازشو باید با سیستم آتش‌بند مناسب پر شود.
- کانال باید طوری متصل شود که در صورت فروریزش، دمپر را با خود نکشد.
- دریچه‌ی دسترسی برای بازرسی و تست دوره‌ای تعبیه شود.
راهکار دوم: پوشش کانال
در این روش به‌جای بستن مسیر، خود کانال به یک عضو مقاوم در برابر آتش تبدیل می‌شود. کانال با پوشش یا پانل مقاوم محصور می‌شود تا در طول بازه‌ی مقاومت، یکپارچگی و عایق‌بندی‌اش را حفظ کند.
این راهکار در شرایطی ترجیح داده می‌شود که:
- کانال باید در شرایط حریق به کار خود ادامه دهد، مثل کانال تخلیه‌ی دود
- کانال از چندین کمپارتمان عبور می‌کند و نصب دمپر در هر مرز عملی نیست
- فضای کافی برای نصب دمپر و دریچه‌ی دسترسی وجود ندارد
برای محصور کردن کانال معمولاً از پانل‌های مقاوم استفاده می‌شود؛ گزینه‌ها در پانل ضد حریق معرفی شده‌اند.
کانال تخلیه‌ی دود؛ حالت خاص
کانالی که وظیفه‌اش تخلیه‌ی دود در شرایط حریق است، نباید بسته شود — دقیقاً برعکس کانال تهویه‌ی معمولی. این کانال باید در طول حادثه سالم بماند و به کار ادامه دهد، در حالی که خودش در معرض گازهای داغ است.
بنابراین در این کاربرد، دمپر آتش معمول جایی ندارد و راهکار، پوشش کانال به‌همراه استفاده از تجهیزات مقاوم در دمای بالاست. طراحی این سیستم‌ها در جت‌فن و تهویه دود پارکینگ و زون بندی و کنترل آتش بررسی شده است.
اشتباهات رایج
| اشتباه | پیامد |
|---|---|
| درزبندی اطراف کانال بدون هیچ راهکار داخلی | دود از داخل کانال عبور می‌کند |
| نصب دمپر خارج از صفحه‌ی مرز حریق | بخشی از کانال بیرون از محافظت می‌ماند |
| نبود دریچه‌ی دسترسی | عدم امکان بازرسی و تست دوره‌ای |
| اتصال صلب کانال به دمپر | فروریزش کانال، دمپر را از جا می‌کند |
| استفاده از دمپر آتش در کانال تخلیه‌ی دود | سیستم تخلیه در لحظه‌ی نیاز بسته می‌شود |
| نادیده گرفتن عایق کانال در محل معبر | خارج شدن از محدوده‌ی سیستم تأییدشده |
سوالات پرتکرار
آیا هر کانالی که از دیوار عبور می‌کند به دمپر نیاز دارد؟
فقط کانال‌هایی که از مرز کمپارتمان حریق عبور می‌کنند. عبور از یک دیوار غیرمقاوم الزام دمپر ایجاد نمی‌کند.
دمپر آتش را هر چند وقت باید تست کرد؟
دوره‌ی تست باید از الزامات محلی و دستورالعمل سازنده استخراج شود. بدون دریچه‌ی دسترسی، این تست عملاً ممکن نیست.
آیا پوشش کانال جایگزین دمپر می‌شود؟
در بسیاری از حالات بله، و این انتخاب باید در طراحی و بر اساس نقش کانال در سناریوی حریق انجام شود.
کانال‌های انعطاف‌پذیر چطور؟
کانال فلکسیبل معمولاً نباید از مرز حریق عبور کند. در محل معبر باید از کانال صلب با سیستم تأییدشده استفاده شود.
بررسی معابر تأسیساتی پروژه
با ارسال نقشه‌ی کانال‌کشی و کمپارتمان‌بندی، راهکار هر معبر را مشخص می‌کنیم. درخواست بررسی
