دمپر آتش و دمپر دود؛ تفاوت، انتخاب و الزامات نصب

زون‌بندی حریق اجراشده در پروژه ساختمانی برای مستندسازی

هر جا کانال تهویه از مرز حریق عبور می‌کند، یک دریچه لازم است که در شرایط حریق مسیر را ببندد. اما سه نوع دمپر با سه کارکرد متفاوت وجود دارد و انتخاب اشتباه بینشان یکی از رایج‌ترین ایرادهای بازرسی است. این راهنما دمپر آتش و دود را از هم تفکیک می‌کند.

سه نوع دمپر

نوع چه چیزی را متوقف می‌کند محل متداول
دمپر آتش عبور شعله و حرارت عبور کانال از دیوار یا دال مقاوم
دمپر دود عبور دود مرز زون دود، جداره‌ی راه‌پله
دمپر ترکیبی آتش و دود هر دو مرزی که هم زون حریق است و هم زون دود

منطق انتخاب از همان تفاوت بنیادی بین آتش‌بندی و دودبندی می‌آید که در تفاوت آتش‌بند و دودبند توضیح داده شده: دمپر آتش تا رسیدن دما به آستانه‌ی فعال‌سازی باز می‌ماند و در همان مدت دود آزادانه عبور می‌کند.

یادداشت فنی: اگر کانالی هم از مرز زون حریق و هم از مرز زون دود عبور می‌کند، دمپر آتش ساده کافی نیست. این حالت در جداره‌ی راه‌پله و شفت‌های اصلی بسیار متداول است.

مکانیزم محرک

محرک حرارتی

یک قطعه‌ی فلزی با نقطه‌ی ذوب مشخص، تیغه‌ها را در حالت باز نگه می‌دارد. با رسیدن دما به آن نقطه، قطعه ذوب می‌شود و فنر تیغه‌ها را می‌بندد.

  • مزیت: بی‌نیاز از برق و فرمان؛ در هر شرایطی کار می‌کند
  • محدودیت: تا رسیدن دما به آستانه، باز می‌ماند — برای دود بی‌فایده است
  • نکته: پس از فعال شدن باید قطعه تعویض شود

محرک موتوری

دمپر با فرمان الکتریکی از سیستم اعلام حریق بسته می‌شود.

  • مزیت: بسته شدن پیش از رسیدن حرارت؛ مناسب کنترل دود و قابل ادغام در سناریوی زون‌بندی
  • محدودیت: وابسته به برق و فرمان؛ نیاز به برق اضطراری
  • معمولاً از نوع فنربرگرد: در قطع برق به حالت ایمن می‌رود

الزامات نصب

  1. دمپر باید در صفحه‌ی مرز حریق یا در فاصله‌ی مجاز از آن قرار گیرد.
  2. قاب نصب مطابق دستورالعمل سازنده به سازه مهار شود.
  3. درز بین قاب و بازشو با سیستم آتش‌بند تأییدشده پر شود.
  4. اتصال کانال به دمپر باید طوری باشد که فروریزش کانال، دمپر را از جا نکند.
  5. دریچه‌ی دسترسی با ابعاد کافی برای بازرسی و تست تعبیه شود.
  6. جهت نصب و جهت جریان مطابق مشخصات رعایت شود.
هشدار اجرایی: نبود دریچه‌ی دسترسی رایج‌ترین ایراد است. دمپری که قابل بازرسی نیست، پس از چند سال وضعیت نامعلومی دارد و در بازرسی رسمی قابل تأیید نخواهد بود. جزئیات کامل در آتش‌بندی داکت و کانال تهویه آمده است.

حالت خاص: کانال تخلیه‌ی دود

کانالی که وظیفه‌اش تخلیه‌ی دود است نباید بسته شود. نصب دمپر آتش معمولی روی چنین کانالی، سیستم تخلیه را دقیقاً در لحظه‌ی نیاز از کار می‌اندازد.

در این کانال‌ها از دمپرهایی استفاده می‌شود که در حالت حریق باز می‌مانند یا باز می‌شوند و برای کار در دمای بالا گواهینامه دارند. خود کانال هم باید محافظت شود. طراحی این سیستم‌ها در جت‌فن و تهویه دود پارکینگ بررسی شده است.

بازرسی و نگهداری

  • تست عملکرد دوره‌ای بسته و باز شدن کامل تیغه‌ها
  • بررسی سلامت محرک و در نوع حرارتی، سلامت قطعه‌ی ذوب‌شونده
  • کنترل نبود مانع، گرد و غبار یا رسوب روی تیغه‌ها
  • بررسی سلامت آتش‌بندی اطراف قاب
  • ثبت نتایج هر تست در سوابق نگهداری

سوالات پرتکرار

هر کانالی که از دیوار رد شود دمپر می‌خواهد؟

فقط عبور از مرز زون حریق یا مرز زون دود الزام ایجاد می‌کند. عبور از دیوار غیرمقاوم نیازی ندارد.

آیا می‌توان به‌جای دمپر، کانال را پوشش داد؟

در بسیاری از حالات بله. این انتخاب باید در طراحی و بر اساس نقش کانال در سناریوی حریق انجام شود.

دمپر ترکیبی همیشه گزینه‌ی بهتری است؟

از نظر عملکرد بله، ولی گران‌تر است و به فرمان و برق نیاز دارد. انتخاب باید بر اساس الزام واقعی آن مرز باشد.

پس از فعال شدن دمپر حرارتی چه باید کرد؟

قطعه‌ی ذوب‌شونده تعویض و دمپر به حالت باز بازگردانده می‌شود. عملکرد باید پس از آن تست و ثبت شود.

دمپر فقط یکی از نقاط عبور هوا در مرز حریق است. بقیه عبوری‌های تأسیساتی — لوله، کابل، داکت و درز — سیستم جداگانه می‌خواهند که در دود بند توضیح داده شده.

بررسی عبوری‌های تأسیساتی کانال پروژه
با ارسال نقشه‌ی کانال‌کشی و زون‌بندی، نوع دمپر لازم برای هر عبوری تأسیساتی را مشخص می‌کنیم. درخواست بررسی

مطالب مرتبط

نمای زون‌بندی دود در پروژه ساختمانی برای کنترل دود طبقات
چگونه ساختمان بلندمرتبه را به زون‌های دود تقسیم کنیم: اندازه زون، مرزها، هماهنگی با سیستم تهویه و سناریوی تخلیه.
پله برقی میان طبقات مرکز تجاری، محل نصب پرده دود
پرده دود و پرده ضد آتش دو کارکرد متفاوت دارند: مقایسه عملکرد، رده مقاومت، محل نصب و معیار انتخاب برای آتریوم و مال.
درب ضد حریق بسته در مسیر فرار و راه‌پله فشار مثبت
چگونه پلکان فرار را بدون دود نگه داریم: اختلاف فشار مجاز، نیروی بازکردن در، دریچه تخلیه فشار و خطاهای رایج طراحی.