آتشبند کابل | محافظت کابل، سینی کابل و معابر برقی
کابلهای برق مانند شریان در تمام بخش‌های ساختمان پیچیده‌اند و روکش پی‌وی‌سی آن‌ها در حریق به‌سرعت مشتعل میشود. به همین دلیل سینی کابل یکی از سریع‌ترین مسیرهای فتیله‌ای گسترش حریق در ساختمان است و آتشبند کابل هم باید مسیر عبور کابل از مرز زون حریق را ببندد و هم از خود دستهکابل در برابر گسترش شعله محافظت کند.
دو نیاز متفاوت که اغلب با هم اشتباه می‌شوند
| نیاز | هدف | راهکار |
|---|---|---|
| آتشبندی محل عبور کابل از دیوار یا کف | بازگرداندن یکپارچگی مرز زون حریق | ماستیک گرافیتی منبسط‌شونده، پانل FR Board، کامپاند آتشبند |
| محافظت خود کابل و سینی کابل در طول مسیر | جلوگیری از اشتعال روکش و گسترش فتیله‌ای حریق | کوتینگ منبسط‌شونده پایه آب روی کابل و سینی |
کوتینگ ضدحریق کابل
کوتینگ کابل، پوششی با پایه آب است که به‌صورت رنگ روی کابل‌ها و سینی کابل اجرا میشود. این محصول عاری از هرگونه گاز سمی است، با محیط اطراف چه در حالت اجرا و چه در حالت مواجهه با حریق کاملاً سازگار است و بدون آسیب رساندن به نحوه جریان‌رسانی برق در داخل کابل عمل می‌کند.
- اجرا روی کابلهای موجود، بدون نیاز به توقف بهره‌برداری طولانی
- پوشش همزمان کابل و سینی کابل
- قابل اجرا در داکت‌های برق، اتاق تابلو، تونل کابل و پست‌های برق
- پایه آب و بدون حلال؛ مناسب فضاهای بسته
آتشبندی محل عبور کابل
- تمیزکاری و تفکیک دسته‌کابل‌ها در محل عبور
- پر کردن فضای خالی با پشم سنگ با دانسیته مناسب و اجرای کوتینگ روی آن، یا استفاده از پانل FR Board در بازشوهای بزرگ
- درزگیری نهایی دور تا دور با ماستیک گرافیتی منبسط‌شونده
- در کف داکت‌های با تغییرات مکرر، استفاده از کامپاند قابل بازکردن و قابل تردد
- برچسب‌گذاری نقطه و ثبت در جدول موقعیت آتشبندی
کجا بیشترین اهمیت را دارد؟
- اتاق‌های برق و تابلو و پست‌های توزیع
- داکت‌های عمودی برق که تمام طبقات را به هم وصل می‌کنند
- تونل‌ها و معابر کابل در پروژه‌های صنعتی
- دیتاسنترها و اتاق‌های سرور
- بیمارستان‌ها و مراکزی که قطع برق اضطراری در آن‌ها بحرانی است
برای تأسیسات حیاتی و اتاق‌های کنترل که علاوه بر حریق، موج انفجار هم تهدید محسوب میشود، پانل ضد حریق Durasteel راهکار تکمیلی است.
سه سطح محافظت کابل که با هم اشتباه می‌شوند
| سطح | هدف | چه چیزی تضمین میشود |
|---|---|---|
| آتشبندی نقطه عبور | بستن مرز زون حریق | آتش از یک زون به زون دیگر منتقل نمیشود |
| کوتینگ کابل و سینی | جلوگیری از گسترش فتیله‌ای شعله روی دستهکابل | حریق در طول مسیر کابل پیش نمی‌رود |
| کابل مقاوم در برابر حریق (Fire Resistant Cable) | تداوم عملکرد مدار در حریق | تجهیز حیاتی در زمان حریق برق‌دار می‌ماند |
داکت عمودی برق؛ بحرانی‌ترین نقطه ساختمان
داکت عمودی برق تمام طبقات را به هم وصل می‌کند و اگر کف آن در هر طبقه بسته نشده باشد، به یک دودکش کامل تبدیل میشود. نکات اجرایی این نقطه:
- کف داکت در هر طبقه باید جداگانه آتشبند شود، نه فقط در یک یا دو طبقه
- متریال انتخابی باید وزن تردد نفرات را تحمل کند، چون داکت محل تعمیر و نگهداری است
- قابلیت بازکردن و اجرای مجدد ضروری است، چون کابل جدید اضافه میشود
- درِ دسترسی داکت هم بخشی از مرز زون است و باید رده مقاومت داشته باشد
- هر طبقه باید برچسب و شماره یکتا داشته باشد تا بازرسی بعدی ممکن باشد
کاربرد به تفکیک نوع پروژه
آتشبند کابل در پروژه‌های مختلف:
| نوع پروژه | نیاز شاخص | نکته اجرایی |
|---|---|---|
| برج مسکونی و اداری | داکت عمودی برق در تمام طبقات | کامپاند قابل تردد در کف داکت هر طبقه |
| مرکز داده | تراکم بسیار بالای کابل و الزام نبود گاز خورنده | کوتینگ پایه آب و پانل؛ پرهیز از موادی که گاز خورنده تولید می‌کنند |
| بیمارستان | مدارهای حیاتی و برق اضطراری | ترکیب آتشبندی با الزام تداوم عملکرد مدار در مشخصات کابل |
| پست برق و اتاق ترانس | ریسک حریق الکتریکی و نیاز به جداسازی | پانل Durasteel برای پارتیشن میان ترانسفورماتورها |
| تونل و معبر کابل صنعتی | طول زیاد مسیر و دسترسی دشوار | کوتینگ در طول مسیر و آتشبندی در فواصل مشخص |
خطاهای رایج در آتشبند کابل
فشرده کردن بیش از حد دستهکابل
کابل‌ها برای دفع حرارت به فضای آزاد نیاز دارند. فشرده کردن آن‌ها برای ساده شدن آتشبندی، ظرفیت جریاندهی را کاهش میدهد و خودش می‌تواند منشأ حریق شود.
اجرای کوتینگ بدون محاسبه افت جریاندهی
هر پوشش روی کابل، دفع حرارت را کم می‌کند. ضریب کاهش باید از دیتاشیت گرفته و در محاسبات مهندس برق لحاظ شود.
آتشبندی یک طرف دیوار
در دیوارهای ضخیم، درزگیری فقط از یک سمت، عمق میانی را خالی می‌گذارد و جزئیات تست‌شده را نقض می‌کند.
استفاده از متریال غیرقابل بازکردن در داکت فعال
داکتی که هر سال کابل جدید می‌گیرد، نباید با مواد غیرقابل بازگشت بسته شود؛ در عمل تکنسین آن را می‌شکند و دیگر بازسازی نمی‌کند.
نبود برچسب روی نقاط
در داکت برق، نقاط آتشبندی بیش از هر جای دیگری دستکاری می‌شوند. برچسب، تنها چیزی است که به تکنسین بعدی هشدار میدهد.
مدارکی که در پایان کار تحویل می‌گیرید
مستندات، بخشی از تحویل کار است؛ نه خدمات جانبی. در زمان بازرسی ناظر یا سازمان آتشنشانی، همین مدارک مبنای پذیرش کار هستند.
- جدول موقعیت نقاط آتش‌بندی‌شده به تفکیک طبقه و داکت
- تست‌ریپورت کوتینگ و سیستم آتشبند به‌کاررفته
- مقدار ضریب کاهش جریاندهی اعمال‌شده و تأیید مهندس برق
- گزارش تصویری پیش و پس از اجرا برای هر نقطه
- تصویر برچسب‌های نصب‌شده
پیش از استعلام، این موارد را آماده کنید
هرچه این اطلاعات کامل‌تر باشد، برآورد دقیق‌تر و سریع‌تر ارائه میشود و نیاز به بازدید و رفت‌وبرگشت کمتر می‌گردد.
- پلان داکت‌های برق و موقعیت آن‌ها در هر طبقه
- تعداد و نوع دسته‌کابل‌های عبوری از هر نقطه
- متراژ سینی کابل نیازمند کوتینگ
- آیا مشخصات پروژه «تداوم عملکرد مدار» را خواسته است؟
- وضعیت بهره‌برداری: امکان قطع برق هست یا نه؟
- رده مقاومت دیوار و کف در محل عبور
واژه‌نامه کوتاه
| اصطلاح | معنی |
|---|---|
| Derating | کاهش جریاندهی مجاز کابل در اثر شرایط نصب یا پوشش |
| سینی کابل | بستر فلزی حامل دستهکابل در مسیرهای افقی و عمودی |
| کامپاند | پودر آتشبند که با آب مخلوط و در کف داکت اجرا میشود |
| Fire Resistant Cable | کابلی که در حریق، عملکرد مدار را برای مدت مشخص حفظ می‌کند |
| گسترش فتیله‌ای | پیشروی شعله در طول دستهکابل، مانند فتیله |
نمونه پروژه‌های اجراشده
نمونه پروژه‌های آتشبندی معابر برقی:
- بیمارستان برکت
- برج مروارید
- ترمینال سلام فرودگاه امام خمینی
- مرکز جامع سرطان
- رویا رزیدنس
- نگین اطلس
- نماکاران آرکانوین
- نیکلن شرق
چرا پوشش گستر قشم؟
شرکت پوشش گستر قشم با بیش از سه دهه سابقه اجرایی، طراح و مجری سیستم‌های محافظت غیرعامل در برابر آتش (Passive Fire Protection) است و تاکنون در بیش از ۳۰۰ پروژه شاخص کشور خدمات ارائه داده است. در پروژه‌های برقی، اجرای آتشبندی را با هماهنگی پیمانکار برق و بدون اختلال در برنامه راه‌اندازی انجام می‌دهیم.
- نماینده رسمی AkzoNobel / International Paint در ایران (خانواده محصولات Interchar و Chartek)
- دارنده تأییدیه مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و سازمان آتشنشانی برای محصولات کلیدی
- تیم مهندسی، فنی و اجرایی داخلی؛ از محاسبه و طراحی تا اجرا و تحویل مدارک
- ارائه مستندات فنی، تست‌ریپورت و گواهینامه برای هر پروژه
سوالات پرتکرار
کوتینگ کابل روی کابل برق‌دار قابل اجراست؟
اجرای آن نیازمند هماهنگی با پیمانکار برق و رعایت الزامات ایمنی است. در بسیاری از پروژه‌ها اجرا بدون قطع کامل برق و در بازه‌های کنترل‌شده انجام میشود.
کوتینگ باعث گرم شدن کابل نمیشود؟
هر پوشش روی کابل، جریاندهی مجاز آن را تا حدی کاهش میدهد. این مقدار در دیتاشیت محصول مشخص است و باید در محاسبات مهندس برق لحاظ شود.
آیا سینی کابل فلزی هم نیاز به محافظت دارد؟
سینی فلزی نمیسوزد، اما کابلهای روی آن میسوزند. هدف کوتینگ، محافظت از دستهکابل و جلوگیری از گسترش شعله در طول مسیر است.
کوتینگ کابل چند لایه و با چه ضخامتی اجرا میشود؟
ضخامت لازم در دیتاشیت محصول و بر اساس قطر دستهکابل و رده مورد نیاز مشخص شده است. مانند هر پوشش دیگری، معیار پذیرش ضخامت خشک اندازهگیریشده است، نه تعداد لایه.
در داکتی که هر سال کابل جدید اضافه میشود چه راهکاری مناسب است؟
کامپاند (پودر آتشبند) بهترین گزینه است، چون همزمان سه ویژگی دارد: قابل تردد برای نفرات تعمیرات، قابل بازکردن برای عبور کابل جدید، و قابل اجرای مجدد بدون نیاز به تخریب.
آیا آتشبندی معابر برقی در تأییدیه آتشنشانی بررسی میشود؟
بله، و معمولاً یکی از نخستین نقاطی است که بازرس سراغ آن میرود؛ چون داکت عمودی برق، آشکارترین مسیر ارتباط طبقات است. جدول موقعیت و برچسب نقاط، همان چیزی است که در این بازرسی ارائه میشود.
مطالب مرتبط
- دیتیل‌های اجرایی آتشبندی معابر تأسیساتی؛ از نقشه تا اجرا
- آتشبندی داکت و کانال تهویه؛ روش‌ها و نقش دمپر آتش
- حفاظت در برابر آتش در مراکز داده (Data Center)
- استاندارد ASTM E814 و UL 1479؛ مبنای تست سیستم‌های آتشبند
برای آتشبندی معابر برقی پروژه، پلان داکت‌ها را بفرستید.
کارشناسان ما نقشه و شرح کار شما را بررسی می‌کنند و راهکار فنی به‌همراه برآورد اولیه ارائه می‌دهند. تماس: ۰۲۱-۴۲۷۵۴