پرده ضد آتش | پرده حریق اتوماتیک و جایگزین درب مقاوم
پرده ضد آتش یک سیستم ایمنی جانی است که برای متوقف کردن گسترش آتش در ساختمان طراحی شده است. مجموعه آن شامل پارچه فایبرگلاس مقاوم در برابر حریق است که دور یک رولر پیچیده و درون هدباکس جمع‌وجوری محصور شده و معمولاً بالای سقف کاذب نصب میشود؛ تا زمان فعال شدن، عملاً نامرئی است و با دریافت سیگنال اعلام حریق با سرعت کنترل‌شده پایین می‌آید.
پرده ضد آتش یا پرده دود؟
| معیار | پرده ضد آتش (Fire Curtain) | پرده دود (Smoke Curtain) |
|---|---|---|
| هدف | سد فیزیکی در برابر شعله و حرارت | مخزن‌سازی و هدایت دود |
| مقاومت | تا ۱۸۰ دقیقه یکپارچگی | ۱۲۰ دقیقه در ۶۰۰ درجه / ۶۰ دقیقه در ۱۰۰۰ درجه |
| استاندارد مرجع | BS EN 1634-1 | BS EN 12101-1 |
| کاربرد شاخص | جایگزین درب مقاوم، زون‌بندی آتش، لبه بازشو | آتریوم، پله برقی، پارکینگ |
| ارتفاع نزول | تا کف (سد کامل) | اغلب تا ارتفاع لایه دود |
اگر هدف مخزن‌سازی و هدایت دود است، صفحه پرده دود را ببینید. پرده در کنار آتش‌بندی و دودبندی و پانل ضد حریق سه جزء مکمل یک مرز زون حریق را تشکیل می‌دهند.
سناریوهای کاربرد پرده ضد آتش
جایگزینی درب ضد حریق
قرار دادن درب در ساختمان گاهی دست‌وپاگیر است و دید و منظره فضا را اشغال می‌کند. با پرده ضد حریق می‌توان همان مقاومت در برابر آتش را بدون از دست دادن فضای معماری تأمین کرد.
لابی و درِ آسانسور
چاه آسانسور یکی از ساده‌ترین مسیرهای انتقال آتش و دود در کل ساختمان است. درب آسانسور ممکن است رده حریق داشته باشد اما در برابر عبور دود آب‌بند نیست. پرده ضد آتش با نصب در جلوی آسانسور، فقط در هنگام آتش‌سوزی پایین می‌آید و فضای امن پیرامون آسانسور برای خروج و تخلیه ایمن ایجاد می‌کند.
پله برقی، راه پله و لبه بازشوها
پله برقی و راه پله بازشوهای دائمی میان طبقات ایجاد می‌کنند. با نصب پرده در تراز بالایی، این ارتباط در زمان حریق قطع میشود و آتش از طبقات پایین به بالا منتقل نمی‌گردد.
زون‌بندی آتش در طبقات پرمساحت
در طبقات با متراژ بالا — مانند پارکینگ‌ها و سالن‌های بزرگ — پرده‌های با مقاومت بالا به‌عنوان مانع فیزیکی، فضا را به زون‌های کوچک‌تر تقسیم می‌کنند. جزئیات در صفحه زون‌بندی و کنترل آتش.
مشخصات فنی و استانداردها
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| مقاومت یکپارچگی | تا ۱۸۰ دقیقه (پارچه VWG690) و تا ۱۲۰ دقیقه (پارچه VWG520) |
| استاندارد تست | BS EN 1634-1 |
| دمای تحمل پارچه | تا حدود ۱۱۰۰ درجه سانتی‌گراد |
| ساختار پارچه | فایبرگلاس بافته و تقویت‌شده با مفتول فولاد ضدزنگ، دوخت با نخ فولاد ضدزنگ |
| رده‌بندی آتش پارچه | BS 476 بخش ۶ و ۷ — Class 0؛ EN 13501-1: A2-s1,d0 |
| تأییدیه شخص ثالث | CERTIFIRE، آزمون Exova Warrington، لیست و طبقه‌بندی UL |
| نصب هدباکس | روی نعل درگاه، زیر سقف، بست به تیر فولادی یا آویز از سقف |
| ریل جانبی | فولادی، قابل رنگ کوره‌ای هم‌رنگ دیوار، مقاوم در برابر فشار مثبت و منفی حریق |
اجزای سیستم
- هدباکس فولادی حاوی رولر، پارچه و موتور
- موتور توبولار ۲۴ ولت DC در دو گرید KM20 و KM40 با گیربکس سیاره‌ای
- ریل جانبی فولادی با زبانه نگهدارنده پارچه برای مقابله با فشار حریق
- شمشیری (Bottom Bar) فولادی گالوانیزه که وزن لازم برای نزول ثقلی را تأمین می‌کند
- کنترلر گروهی و کنترلر موتور با باتری پشتیبان
انتخاب پارچه؛ تفاوت سه گرید
| مشخصه | VG455 | VWG520 | VWG690 |
|---|---|---|---|
| مدت یکپارچگی | D120 / DH60 | تا ۱۲۰ دقیقه | تا ۱۸۰ دقیقه |
| تقویت با مفتول فولاد ضدزنگ | ندارد | دارد | دارد |
| ضخامت | ۰٫۴۱ میلی‌متر | ۰٫۶۰ میلی‌متر | ۰٫۵۴ میلی‌متر |
| وزن پارچه با پوشش | ۴۵۵ گرم بر مترمربع | ۵۲۰ گرم بر مترمربع | ۶۹۰ گرم بر مترمربع |
| رده BS 476 بخش ۶ و ۷ | Class 0 | Class 0 | Class 0 |
| رده‌بندی EN 13501-1 | — | A2-s1,d0 | A2-s1,d0 |
| کاربرد شاخص | پرده دود سبک با سپر حرارتی بازتابنده | پرده ضد آتش تا ۱۲۰ دقیقه | پرده ضد آتش تا ۱۸۰ دقیقه |
انتخاب گرید پارچه مستقیماً از رده مقاومت خواسته‌شده در مدارک پروژه می‌آید. گرید بالاتر از نیاز، فقط وزن و هزینه را بالا می‌برد.
امکانات اختیاری و چرایی هرکدام
| امکان | چه مشکلی را حل می‌کند |
|---|---|
| سنسور مانع | جلوگیری از نزول روی فرد یا شیء در مسیر |
| نزول دومرحلهای | توقف پرده در ارتفاع میانی برای امکان تخلیه، سپس نزول کامل |
| اعلام صوتی و تصویری | هشدار به افراد پیش و حین نزول |
| شستی اضطراری و جمع‌کردن | امکان بازکردن مسیر توسط نیروهای امدادی |
| کلید تست از راه دور | تست دوره‌ای بدون نیاز به فعال کردن اعلام حریق |
| فرمان مستقل با دتکتور یا لینک ذوب‌شونده | عملکرد پرده حتی بدون سیستم اعلام حریق مرکزی |
| ماژول BMS | پایش وضعیت پرده‌ها از اتاق کنترل ساختمان |
| تأخیر در نزول و تأخیر در ریست | هماهنگی با سناریوی تخلیه و جلوگیری از نزول زودهنگام |
کاربرد به تفکیک نوع پروژه
پرده ضد آتش در انواع پروژه:
| نوع پروژه | نیاز شاخص | نکته اجرایی |
|---|---|---|
| مرکز تجاری | جداسازی واحدهای تجاری و آتریوم | جایگزین دیوار و درِ مقاوم بدون از بین بردن دید فروشگاهی |
| هتل | لابی، راهرو و پله برقی | نصب توکار برای حفظ طراحی داخلی |
| برج اداری | لابی آسانسور و پله برقی | ایجاد فضای امن پیرامون آسانسور برای تخلیه |
| بیمارستان | جداسازی بخش‌ها با امکان عبور تخت | پرده به‌جای درِ مقاوم در مسیرهای پرتردد |
| پارکینگ و انبار | زون‌بندی فضاهای پرمساحت | پرده با مقاومت بالا به‌عنوان مانع فیزیکی |
| ساختمان موجود | اخذ تأییدیه بدون تغییر معماری | نصب روکار و پس از بهرهبرداری |
خطاهای رایج در پرده ضد آتش
انتخاب پرده بدون تأیید طراحی حریق
جایگزینی درِ مقاوم با پرده باید در طراحی حریق پروژه و توسط مرجع تأییدکننده پذیرفته شود. خرید پیش از این تأیید، ریسک رد شدن در بازرسی دارد.
نادیده گرفتن فضای هدباکس در طراحی سقف
هدباکس ارتفاع مشخصی لازم دارد. اگر این فضا در طراحی سقف کاذب دیده نشود، یا پرده روکار میشود یا تراز سقف باید تغییر کند.
تداخل مسیر نزول با تأسیسات
کانال، لوله، چراغ و اسپرینکلر نباید در مسیر نزول باشند. حل این تداخل در کارگاه بسیار گران‌تر از حل آن روی نقشه است.
نبود شستی اضطراری در مسیرهای عبور
اگر پرده روی یک مسیر عبور نصب شود، نیروهای امدادی باید بتوانند آن را موقتاً باز کنند. نبود این امکان، پرده را به یک مانع تبدیل می‌کند.
چشم‌پوشی از تست دوره‌ای
پرده‌ای که سال‌ها تست نشده، در زمان حادثه ممکن است به‌دلیل گیر کردن پارچه یا خرابی باتری عمل نکند.
بازرسی دوره‌ای و نگهداری
پرده ضد آتش یک سیستم ایمنی جانی است و برنامه نگهداری آن اختیاری نیست:
- تست نزول کامل و جمع‌شدن با کلید تست
- بررسی پارچه از نظر پارگی، سوختگی و جمع‌شدگی
- کنترل ریل‌های جانبی از نظر تغییر شکل و تمیزی
- تست باتری پشتیبان و زمان نگهداری آن
- کنترل عملکرد سنسور مانع و شستی‌های اضطراری
- بررسی آزاد بودن مسیر نزول از دکوراسیون و تجهیزات جدید
مدارکی که در پایان کار تحویل می‌گیرید
مستندات، بخشی از تحویل کار است؛ نه خدمات جانبی. در زمان بازرسی ناظر یا سازمان آتش‌نشانی، همین مدارک مبنای پذیرش کار هستند.
- نقشه جانمایی پرده‌ها با ابعاد، ارتفاع نزول و نوع نصب
- دیتاشیت پارچه و گواهینامه سیستم مطابق BS EN 1634-1
- تأییدیه شخص ثالث (CERTIFIRE / UL)
- ماتریس عملکرد و نقشه کابل‌کشی فرمان
- گزارش تست عملکردی پس از نصب
- دفترچه نگهداری و برنامه تست دوره‌ای
پیش از استعلام، این موارد را آماده کنید
هرچه این اطلاعات کامل‌تر باشد، برآورد دقیق‌تر و سریع‌تر ارائه میشود و نیاز به بازدید و رفت‌وبرگشت کمتر می‌گردد.
- ابعاد بازشو: عرض و ارتفاع نزول موردنیاز
- رده مقاومت خواسته‌شده در مدارک پروژه
- نوع نصب: توکار یا روکار و فضای در دسترس برای هدباکس
- محل نصب: داخلی یا فضای باز
- نوع سیستم اعلام حریق و وجود BMS
- امکانات اختیاری موردنیاز
- آیا پرده جایگزین درِ مقاوم است؟ (نیازمند تأیید طراحی حریق)
واژه‌نامه کوتاه
| اصطلاح | معنی |
|---|---|
| یکپارچگی (E) | جلوگیری از عبور شعله و گاز داغ برای مدت مشخص |
| گرانشی / Fail Safe | نزول با نیروی ثقل بدون نیاز به برق |
| هدباکس | محفظه فولادی حاوی رولر، پارچه و موتور |
| شمشیری (Bottom Bar) | پروفیل فولادی لبه پایین پرده که وزن نزول را تأمین می‌کند |
| ریل جانبی | هدایت‌کننده پارچه که در برابر فشار مثبت و منفی حریق مقاومت می‌کند |
| BS EN 1634-1 | استاندارد تست مقاومت در برابر آتش درها و کرکره‌ها |
نمونه پروژه‌های اجراشده
نمونه فضاهایی با کاربرد پرده ضد آتش و پروژه‌های مشابه اجراشده:
- فرودگاه بین‌المللی جزیره کیش
- مرکز همایش‌های بین‌المللی تهران
- مجتمع اداری فرهنگی چارسو
- پایانه و پارک سوار شرق تهران
- هتل ایران مال
- برج اداری دات وان
- موزه و خزائن بانک مرکزی
- هتل آزادی تهران
چرا پوشش گستر قشم؟
شرکت پوشش گستر قشم با بیش از سه دهه سابقه اجرایی، طراح و مجری سیستم‌های محافظت غیرعامل در برابر آتش (Passive Fire Protection) است و تاکنون در بیش از ۳۰۰ پروژه شاخص کشور خدمات ارائه داده است. پرده‌های اتوماتیک را با سناریوی حریق پروژه، تابلوی اعلام حریق و BMS هماهنگ می‌کنیم؛ پرده‌ای که در سناریو دیده نشده باشد، در زمان حادثه فرمان درستی نمی‌گیرد.
- نماینده رسمی AkzoNobel / International Paint در ایران (خانواده محصولات Interchar و Chartek)
- دارنده تأییدیه مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و سازمان آتش‌نشانی برای محصولات کلیدی
- تیم مهندسی، فنی و اجرایی داخلی؛ از محاسبه و طراحی تا اجرا و تحویل مدارک
- ارائه مستندات فنی، تست‌ریپورت و گواهینامه برای هر پروژه
سوالات پرتکرار
پرده ضد آتش جای درب ضد حریق را میگیرد؟
در بسیاری از موقعیتها بله، به شرط آنکه رده مقاومت لازم تأمین شود و این جایگزینی در طراحی حریق پروژه تأیید شده باشد.
اگر کسی زیر پرده باشد چه میشود؟
امکاناتی مانند سنسور مانع، نزول دومرحلهای، اعلام صوتی و تصویری و شستی اضطراری برای همین موضوع پیشبینی شده است.
پرده ضد آتش در فضای باز هم نصب میشود؟
بله، اجرای Indoor و Outdoor هر دو ممکن است؛ انتخاب پارچه و پوشش با شرایط محیطی تطبیق داده میشود.
پس از اتمام ساخت پروژه هم قابل نصب است؟
بله. نصب بهصورت روکار یا توکار و حتی پس از بهرهبرداری قابل انجام است و همین، یکی از مزیتهای اصلی پرده نسبت به دیوار دائمی است.
مطالب مرتبط
- پرده دود در برابر پرده ضد آتش؛ کدام کجا استفاده میشود؟
- ایمنی آتش در هتل‌ها و مراکز تجاری
- الزامات سازمان آتش‌نشانی برای برج‌های مسکونی
برای انتخاب پرده ضد آتش متناسب با بازشوهای پروژه، تماس بگیرید.
کارشناسان ما نقشه و شرح کار شما را بررسی می‌کنند و راهکار فنی به‌همراه برآورد اولیه ارائه می‌دهند. تماس: ۰۲۱-۴۲۷۵۴