پوشش سلولزی ضد حریق | محافظت سازه در برابر حریق ساختمانی
پوشش سلولزی ضد حریق دسته‌ای از پوششهای مقاوم در برابر آتش است که برای حریق‌های سلولزی طراحی شده‌اند؛ یعنی آتش‌سوزی‌هایی که سوخت آن‌ها مواد جامد معمول ساختمان مانند چوب، کاغذ، منسوجات و مبلمان است. این حریق‌ها از منحنی استاندارد ISO 834 پیروی می‌کنند و تقریباً تمام آتش‌سوزی‌های ساختمان‌های مسکونی، اداری، تجاری، بیمارستانی و فرودگاهی در همین دسته قرار می‌گیرند.
حریق سلولزی در برابر حریق هیدروکربنی
| معیار | حریق سلولزی | حریق هیدروکربنی |
|---|---|---|
| منحنی مرجع | ISO 834 / BS 476 | منحنی هیدروکربنی / UL 1709 |
| سرعت رسیدن به دمای اوج | تدریجی؛ ده‌ها دقیقه | حدود ۴ دقیقه تا نزدیک ۹۳۰ درجه |
| سوخت | چوب، کاغذ، منسوجات، مصالح | نفت، گاز و مشتقات آن |
| محل وقوع | ساختمان‌های مسکونی، اداری، تجاری، درمانی | پالایشگاه، پتروشیمی، مخازن |
| پوشش مناسب | معدنی سیمانی یا منبسطشونده پایه آب | اپوکسی منبسطشونده یا معدنی هیدروکربنی |
محصولات پوشش سلولزی موجود
Protherm Light — تولید داخل با مشارکت Edilteco ایتالیا
Protherm Light یک پوشش معدنی پایه سیمانی با دانسیته تقریبی ۳۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب است که با مشارکت شرکت ایتالیایی Edilteco در ایران تولید میشود. مواد افزودنی، ترکیبات خاص و ماشین‌آلات خط تولید از اروپا وارد شده و تولید زیر نظر Edilteco انجام میشود. این محصول تا ۴ ساعت مقاومت در برابر حریق سلولزی ایجاد می‌کند و تنها برند پوشش مقاوم در برابر حریق تولید داخل است که سابقه تولید و مصرف در اتحادیه اروپا دارد.
- مورد تأیید مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و سازمان آتش‌نشانی
- دارای تأییدیه‌های بین‌المللی از جمله Efectis و EOTA
- رفرنس پروژه در ایتالیا، فرانسه، بلژیک، آلمان و آمریکا
- تولید داخل؛ بدون ریسک ارزی و وقفه واردات در برنامه زمانی پروژه
Interchar — منبسطشونده پایه آب
برای سازه فلزی داخلی که نمایان می‌ماند و ظاهر معماری اهمیت دارد، Interchar محصول International Paint تا ۱۸۰ دقیقه محافظت در برابر حریق سلولزی ایجاد می‌کند. جزئیات بیشتر در صفحه رنگ ضد حریق.
Cafco 300 و 400، Mandolite CP2، Proma Spray Type 400، Blue Diamond
خانواده پوششهای معدنی پاششی برای سازه‌های پوشیده، که انتخاب میان آن‌ها بر اساس دانسیته، چسبندگی مورد نیاز، شرایط محیطی و متراژ پروژه انجام میشود.
چطور بین پوشش معدنی و منبسطشونده انتخاب کنیم؟
- اگر سازه نمایان می‌ماند → پوشش منبسطشونده
- اگر سازه پشت سقف کاذب یا دیوار پنهان میشود → پوشش معدنی پاششی
- اگر وزن افزوده برای سازه بحرانی است → پوشش منبسطشونده
- اگر متراژ بسیار بالا و بودجه محدود است → پوشش معدنی
- اگر محیط مرطوب یا در معرض ضربه است → بررسی موردی لازم است
برای محاسبه ضخامت هر المان، صفحه پوشش ضد حریق اسکلت فلزی را ببینید.
منحنی ISO 834؛ مبنایی که همه‌چیز بر آن سوار است
وقتی گفته میشود یک پوشش «۱۲۰ دقیقه مقاومت دارد»، این عدد در یک کوره آزمایش و تحت یک منحنی دمایی استاندارد به دست آمده است. برای حریق سلولزی، این منحنی ISO 834 است: دما به‌صورت لگاریتمی بالا می‌رود، در دقیقه پنجم حدود ۵۷۶ درجه، در دقیقه سی‌ام حدود ۸۴۲ درجه و در دقیقه صدوبیستم حدود ۱۰۴۹ درجه. سرعت افزایش دما در ابتدا تند و سپس ملایم‌تر است.
اهمیت عملی این موضوع در یک نکته است: عدد رده مقاومت تنها وقتی معنا دارد که منحنی مرجع آن ذکر شده باشد. «۱۲۰ دقیقه» بدون مشخص بودن منحنی، یک عدد بی‌مرجع است.
معیار انتخاب میان محصولات معدنی
| معیار | چه چیزی را تعیین می‌کند | نکته اجرایی |
|---|---|---|
| دانسیته | وزن افزوده به سازه و مقاومت مکانیکی پوشش | دانسیته پایین‌تر یعنی سبک‌تر؛ دانسیته بالاتر یعنی مقاوم‌تر در برابر ضربه |
| چسبندگی به سطح | نیاز یا عدم نیاز به پرایمر و مش | روی سطوح گالوانیزه و رنگ‌شده معمولاً پرایمر چسباننده لازم است |
| مقاومت در برابر رطوبت | امکان استفاده در پارکینگ، فضای نیمه‌باز و محیط مرطوب | محصول نامناسب در محیط مرطوب به‌مرور افت چسبندگی میدهد |
| ظاهر سطح | نیاز یا عدم نیاز به پوشاندن با سقف کاذب | سطح بافت‌دار برای فضای نمایان مناسب نیست |
| نرخ پیشرفت و ضخامت هر پاس | طول مدت اجرا در متراژهای بزرگ | ضخامت بیشتر در هر پاس یعنی تعداد پاس کمتر و زمان کمتر |
| تأمین داخلی یا وارداتی | ریسک زمان‌بندی و نوسان قیمت | محصول تولید داخل، پروژه را از وقفه واردات مصون می‌کند |
کاربرد به تفکیک نوع پروژه
پوشش سلولزی تقریباً در همه پروژه‌های ساختمانی کاربرد دارد؛ تفاوت در جزئیات است:
| نوع پروژه | نیاز شاخص | نکته اجرایی |
|---|---|---|
| برج مسکونی و اداری | R90 تا R120 برای اسکلت | پوشش معدنی در فضای پوشیده؛ اقتصادی‌ترین گزینه در متراژ بالا |
| بیمارستان و مرکز درمانی | اجرا بدون آلودگی و بو در بخش فعال | فازبندی اجرا و انتخاب محصول کم‌گرد و غبار |
| هتل و مرکز تجاری | ترکیب فضای نمایان و پوشیده | پوشش معدنی پشت سقف کاذب و منبسطشونده در لابی و آتریوم |
| فرودگاه و ترمینال | دهانه بزرگ و سازه فضایی نمایان | منبسطشونده با اجرای کارخانه‌ای |
| مدرسه، دانشگاه و اداری دولتی | بودجه محدود و متراژ بالا | پوشش معدنی تولید داخل برای کنترل هزینه و زمان تأمین |
خطاهای رایج در پوشش سلولزی
استفاده از پوشش سلولزی در محیط با ریسک هیدروکربنی
پارکینگ‌ها و موتورخانه‌ها همیشه «ساختمانی» نیستند. اگر سناریوی حریق پروژه ریسک هیدروکربنی را مطرح کرده باشد، پوشش سلولزی پاسخگو نیست.
تغییر نسبت آب در اختلاط ملات
آب بیشتر، پاشش را روان‌تر می‌کند اما دانسیته و عملکرد حرارتی را تغییر میدهد. نتیجه، سازه‌ای است که روی کاغذ محافظت شده و در واقعیت نه.
اجرا روی سطح گالوانیزه بدون پرایمر چسباننده
چسبندگی پوشش معدنی به سطح گالوانیزه بدون آماده‌سازی مناسب ضعیف است و به‌مرور جدایش رخ میدهد.
نادیده گرفتن وزن پوشش در طراحی سازه
پوشش معدنی در رده‌های بالا ضخامت و در نتیجه وزن قابل توجهی دارد. اگر پس از طراحی سازه انتخاب شود، باید بار افزوده دوباره کنترل شود.
آسیب دیدن پوشش هنگام نصب تأسیسات
پوشش معدنی در برابر ضربه حساس است. نصب سینی کابل و کانال پس از پاشش، بدون برنامه ترمیم، سیستم را موضعی از کار می‌اندازد.
بازرسی دوره‌ای و نگهداری
پوشش معدنی در فضای داخلی و پوشیده عمر طولانی دارد، اما نقاط آسیب‌دیده باید پیدا و ترمیم شوند:
- ریزش یا جدایش موضعی پوشش، به‌ویژه در لبه‌ها و گوشه‌ها
- آسیب ناشی از نصب یا جابه‌جایی تأسیسات پس از اجرا
- نشانه‌های نفوذ رطوبت و لکه آب
- نقاطی که برای عبور لوله یا کابل سوراخ شده‌اند
- تماس پوشش با منابع ارتعاش مداوم
مدارکی که در پایان کار تحویل می‌گیرید
مستندات، بخشی از تحویل کار است؛ نه خدمات جانبی. در زمان بازرسی ناظر یا سازمان آتش‌نشانی، همین مدارک مبنای پذیرش کار هستند.
- دیتاشیت و گواهینامه محصول، با ذکر دانسیته و منحنی مرجع
- تأییدیه مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و سازمان آتش‌نشانی برای محصول داخلی
- جدول ضخامت به تفکیک المان و ضریب مقطع
- فرم‌های ضخامت‌سنجی و گزارش بازرسی
- گزارش نسبت اختلاط و شرایط محیطی اجرا
پیش از استعلام، این موارد را آماده کنید
هرچه این اطلاعات کامل‌تر باشد، برآورد دقیق‌تر و سریع‌تر ارائه میشود و نیاز به بازدید و رفت‌وبرگشت کمتر می‌گردد.
- تأیید اینکه نوع حریق پروژه سلولزی است
- لیست مقاطع و متراژ سطح گسترده
- رده مقاومت مورد نیاز هر گروه المان
- پوشیده یا نمایان بودن سازه پس از تکمیل معماری
- وجود محدودیت وزن افزوده روی سازه
- اولویت پروژه: کمترین هزینه، کمترین زمان، یا کمترین وزن؟
واژه‌نامه کوتاه
| اصطلاح | معنی |
|---|---|
| ISO 834 | منحنی دمایی استاندارد حریق سلولزی؛ مبنای تست BS 476 و EN 1363 |
| دانسیته | چگالی پوشش بر حسب کیلوگرم بر مترمکعب؛ تعیین‌کننده وزن و مقاومت مکانیکی |
| پوشش معدنی | پوشش پایه سیمانی یا جیپسومی که با پاشش اجرا میشود |
| BHRC | مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی؛ مرجع تأیید محصولات ساختمانی در ایران |
| EOTA | سازمان اروپایی ارزیابی فنی محصولات ساختمانی |
نمونه پروژه‌های اجراشده
پروژه‌های ساختمانی اجراشده با پوشش سلولزی:
- برج میلاد تهران
- فرودگاه بین‌المللی جزیره کیش
- موزه و خزائن بانک مرکزی
- مرکز همایش‌های بین‌المللی تهران
- هتل آزادی تهران
- باغ موزه قصر
- موزه ملک تهران
- سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی تهران
چرا پوشش گستر قشم؟
شرکت پوشش گستر قشم با بیش از سه دهه سابقه اجرایی، طراح و مجری سیستم‌های محافظت غیرعامل در برابر آتش (Passive Fire Protection) است و تاکنون در بیش از ۳۰۰ پروژه شاخص کشور خدمات ارائه داده است. با تولید داخلی Protherm Light، تأمین پوشش سلولزی پروژه‌های بزرگ بدون وابستگی به زمان‌بندی واردات انجام میشود.
- نماینده رسمی AkzoNobel / International Paint در ایران (خانواده محصولات Interchar و Chartek)
- دارنده تأییدیه مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و سازمان آتش‌نشانی برای محصولات کلیدی
- تیم مهندسی، فنی و اجرایی داخلی؛ از محاسبه و طراحی تا اجرا و تحویل مدارک
- ارائه مستندات فنی، تست‌ریپورت و گواهینامه برای هر پروژه
سوالات پرتکرار
پوشش سلولزی ضد حریق تا چند ساعت مقاومت میدهد؟
پوششهای معدنی پایه سیمانی تا ۴ ساعت و پوششهای منبسطشونده پایه آب تا ۳ ساعت، بسته به ضخامت اجرا و ضریب مقطع المان.
Protherm Light تولید داخل است یا وارداتی؟
تولید داخل، با مشارکت و زیر نظر شرکت ایتالیایی Edilteco و با مواد افزودنی و ماشین‌آلات وارداتی از اروپا.
آیا پوشش معدنی روی سقف عرشه فولادی هم اجرا میشود؟
بله، اجرای پاششی روی زیر عرشه فولادی یکی از کاربردهای رایج پوششهای معدنی است.
پوشش سلولزی در پارکینگ قابل استفاده است؟
پارکینگ بسته به سناریوی حریق پروژه ممکن است نیازمند ملاحظات هیدروکربنی باشد. این موضوع باید با طراح حریق پروژه بررسی شود.
تفاوت Protherm Light با سایر پوششهای معدنی بازار چیست؟
تولید داخل با مشارکت و نظارت Edilteco ایتالیا، مواد افزودنی و ماشین‌آلات وارداتی از اروپا، سابقه تولید و مصرف در اتحادیه اروپا و تأییدیه‌های داخلی و بین‌المللی. از نظر پروژه، مهم‌ترین تفاوت عملی، نبود ریسک وقفه واردات است.
آزبست در پوششهای معدنی خطر محسوب میشود؟
در محصولاتی که منشأ مواد اولیهشان کنترلشده نیست، احتمال وجود آزبست قابل پیشبینی نیست. در محصولاتی که با مواد اولیه وارداتی و تحت کنترل تولید میشوند، این ریسک وجود ندارد — و این یکی از معیارهای مهم انتخاب است.
ضخامت پوشش معدنی معمولاً چقدر است؟
برخلاف پوشش منبسطشونده که در حد میلیمتر است، پوشش معدنی بسته به رده مقاومت و ضریب مقطع میتواند از چند میلیمتر تا چند سانتیمتر باشد. عدد دقیق از جدول ضخامت محصول استخراج میشود.
آیا پوشش سلولزی روی بتن هم اجرا میشود؟
بله. در سازه بتنی هدف، کنترل پوستهشدن (Spalling) و محافظت از میلگرد است و پوششهای معدنی پاششی برای این کار مناسباند.
مطالب مرتبط
- آتش سلولزی و هیدروکربنی؛ منحنی‌های حرارتی و تأثیرشان بر انتخاب پوشش
- تفاوت پوشش منبسطشونده و پوشش معدنی؛ کدام برای پروژه شما مناسب است؟
- BS 476 و EN 13381؛ تفاوت استانداردهای تست پوشش سازه
برای انتخاب پوشش سلولزی مناسب پروژه، تماس بگیرید.
کارشناسان ما نقشه و شرح کار شما را بررسی می‌کنند و راهکار فنی به‌همراه برآورد اولیه ارائه می‌دهند. تماس: ۰۲۱-۴۲۷۵۴