الزامات سازمان آتش‌نشانی برای برج‌های مسکونی

برج مسکونی رویا رزیدنس، نمونه اجرای الزامات آتش‌نشانی بلندمرتبه

پیش از صدور پایان‌کار، هر برج مسکونی باید تأییدیه‌ی سازمان آتش‌نشانی بگیرد. بسیاری از پروژه‌ها در همین مرحله متوقف می‌شوند، معمولاً نه به دلیل یک نقص بزرگ بلکه به دلیل چند مورد کوچک که در طول ساخت نادیده گرفته شده‌اند. این چک‌لیست الزامات آتش نشانی برج مسکونی را از منظر حفاظت غیرعامل مرور می‌کند.

چرا ارتفاع همه‌چیز را تغییر می‌دهد؟

  • زمان تخلیه: تخلیه‌ی کامل یک برج ده‌ها دقیقه طول می‌کشد
  • اثر دودکش: دود در عرض چند دقیقه به طبقات بالا می‌رسد
  • دسترسی آتش‌نشانی: نردبان‌ها ارتفاع محدودی دارند
  • فشار آب: رساندن آب به طبقات بالا نیازمند سیستم تقویت‌فشار است
  • راهبرد تخلیه: تخلیه‌ی مرحله‌ای به‌جای تخلیه‌ی هم‌زمان

نتیجه‌ی همه‌ی این‌ها این است که در برج، ساختمان باید مدت طولانی‌تری پایدار و مسیرهای خروج بدون دود بمانند — یعنی الزامات حفاظت غیرعامل سخت‌گیرانه‌تر می‌شود.

کمپارتمان‌بندی و تفکیک

مرز الزام معمول
بین واحدهای مسکونی دیوار مقاوم با رده‌ی مشخص و بدون معبر آتش‌بندی‌نشده
بین واحد و راهرو مشترک دیوار مقاوم و در ضد حریق خودبسته‌شو
دال بین طبقات جداکننده‌ی قائم اصلی
جداره‌ی راه‌پله بالاترین اولویت؛ مسیر خروج
شفت آسانسور تفکیک و کنترل دود
مرز پارکینگ و طبقات یکی از بحرانی‌ترین مرزها
انباری‌ها و موتورخانه تفکیک به دلیل بار حریق بالا

هر معبر عبوری از این مرزها باید آتش‌بندی شود؛ روش کار در دیتیل آتش‌بندی معابر و آتش‌بند ساختمان آمده است.

راه‌پله و مسیر خروج

  1. تعداد و عرض راه‌پله‌ها متناسب با تعداد متصرفان
  2. جداره‌ی راه‌پله با رده‌ی مقاومت مناسب و بدون معبر باز
  3. درهای خودبسته‌شو با تجهیزات درزگیر دود
  4. سیستم فشار مثبت برای جلوگیری از ورود دود
  5. روشنایی اضطراری و علائم مسیر
  6. دسترسی مستقیم به فضای باز در طبقه‌ی همکف

سیستم فشار مثبت تنها زمانی کار می‌کند که جداره‌ی راه‌پله آب‌بند باشد — و این یعنی تمام معابر عبوری از آن باید آتش‌بندی و دودبندی شده باشند. جزئیات در فشار مثبت پلکان فرار آمده است.

نما و درز میان‌طبقه

در برج‌هایی با نمای کرتین‌وال یا نمای خشک، درز بین لبه‌ی دال و نما یک مسیر قائم پیوسته است. اگر آتش‌بندی نشود، تمام کمپارتمان‌بندی افقی بی‌اثر می‌شود.

هشدار اجرایی: این مورد یکی از رایج‌ترین دلایل رد شدن در بازرسی است، عمدتاً به این دلیل که در هیچ قراردادی تعریف نشده. جزئیات در آتش‌بندی درز میان‌طبقه آمده است.

علاوه بر آن، رده‌ی واکنش در برابر آتش مصالح نما و عایق پشت آن باید بررسی شود؛ عایق‌های پلیمری می‌توانند خودشان به عامل گسترش تبدیل شوند. توضیح در تفاوت عایق حرارتی و ضد حریق.

محافظت سازه

در برج‌های با اسکلت فولادی، پوشش محافظ روی ستون‌ها، تیرها و بادبندها الزامی است. رده‌ی مورد نیاز از ارتفاع و کاربری استخراج می‌شود و ضخامت باید برای هر عضو جداگانه محاسبه شود؛ روش کار در محاسبه ضخامت پوشش ضد حریق آمده است.

دلایل رایج رد شدن تأییدیه

  1. معابر تأسیساتی آتش‌بندی‌نشده، به‌ویژه در شفت‌ها و جداره‌ی راه‌پله
  2. نبود آتش‌بندی درز میان‌طبقه‌ی نما
  3. درهای ضد حریق بدون تجهیزات خودبسته‌شو یا مهارشده در حالت باز
  4. نبود مستندات پوشش سازه شامل ضخامت اجراشده
  5. استفاده از محصولات بدون گواهینامه‌ی معتبر
  6. عدم عملکرد یکپارچه‌ی سناریوی کنترل دود در تست تحویل
  7. تغییرات اجرایی که با مدارک تأییدشده مغایرت دارند
یادداشت فنی: تقریباً تمام این موارد، مشکلاتی هستند که رفعشان در مرحله‌ی ساخت ساده و ارزان است و پس از تکمیل ساختمان بسیار پرهزینه. بازرسی داخلی پیش از درخواست تأییدیه، معمولاً صرفه‌ی اقتصادی روشنی دارد.

سوالات پرتکرار

از چه زمانی باید با سازمان آتش‌نشانی هماهنگ شد؟

هرچه زودتر بهتر. تأیید نقشه‌های ایمنی در مرحله‌ی طراحی، از دوباره‌کاری پرهزینه در مرحله‌ی تأییدیه جلوگیری می‌کند.

آیا الزامات در شهرهای مختلف یکسان است؟

مبنا مبحث سوم مقررات ملی ساختمان است، ولی سازمان آتش‌نشانی هر شهر می‌تواند الزامات تکمیلی داشته باشد.

برای برج‌های موجود که تأییدیه ندارند چه کنیم؟

ارزیابی وضعیت موجود و تدوین برنامه‌ی ارتقا. معمولاً آتش‌بندی معابر و اصلاح راه‌پله بیشترین اثر را دارند.

مستندات لازم برای تأییدیه چیست؟

گواهینامه‌ی محصولات، مدارک ضخامت اجراشده، شناسنامه‌ی معابر آتش‌بندی‌شده، نقشه‌های ازبیلت و گزارش تست سیستم‌های فعال.

آمادگی برای بازرسی تأییدیه
پیش از درخواست تأییدیه، وضعیت حفاظت غیرعامل پروژه را با ما بررسی کنید. درخواست بازرسی پیش از تأییدیه

مطالب مرتبط

پروژه اجراشده حفاظت غیرعامل در بیمارستان مغز و اعصاب
چرا تخلیه بیمارستان ممکن نیست و راهبرد Defend-in-Place چه الزاماتی برای کمپارتمان‌بندی، آتش‌بندی و پوشش سازه ایجاد می‌کند.
تأسیسات فولادی پروژه نفت و گاز پارس در محیط خورنده
الزامات PFP در صنایع نفت و گاز: آتش هیدروکربنی و جت‌فایر، محافظت سازه، اسکرت مخزن و شیرآلات بحرانی.
پایانه و پارک سوار شرق تهران با پارکینگ طبقاتی وسیع
ریسک‌های ویژه پارکینگ طبقاتی از جمله خودروی برقی، و راهکارهای تهویه دود، کمپارتمان‌بندی و محافظت سازه.