پارکینگ طبقاتی فضایی است که همه از کنارش رد می‌شوند و کمتر کسی به ریسک حریقش فکر می‌کند. اما ترکیب بار حریق متمرکز خودروها، سقف کوتاه، دهانه‌های بزرگ و دسترسی دشوار آتش‌نشان، آن را به یکی از پرمخاطره‌ترین فضاهای ساختمان تبدیل می‌کند. ایمنی حریق پارکینگ طبقاتی نیازمند نگاه یکپارچه به سازه، تهویه و تفکیک است.
بار حریق واقعی یک خودرو
یک خودروی مدرن حجم قابل‌توجهی مواد قابل اشتعال دارد: سوخت، لاستیک، پلاستیک داخلی، عایق‌ها و روکش صندلی. آتش خودرو در چند دقیقه به اوج می‌رسد و می‌تواند به‌راحتی به خودروی مجاور سرایت کند.
مسئله وقتی جدی‌تر می‌شود که چند خودرو درگیر شوند. آتش چندخودرویی، بار حرارتی بسیار بالایی روی سقف و سازه‌ی پارکینگ وارد می‌کند و چون ارتفاع سقف کم است، حرارت به‌سرعت به اعضای سازه‌ای منتقل می‌شود.
چالش خودروی برقی
با افزایش سهم خودروهای برقی، ریسک پارکینگ تغییر کرده است. باتری‌های لیتیوم‌یونی در صورت آسیب یا نقص می‌توانند وارد فرار حرارتی شوند:
- دمای بسیار بالا در مدت کوتاه
- دشواری اطفا با روش‌های متعارف و نیاز به حجم زیاد آب
- احتمال اشتعال مجدد ساعت‌ها پس از خاموش شدن ظاهری
- انتشار گازهای سمی و قابل اشتعال
محافظت سازه
سازه‌ی پارکینگ در معرض مستقیم حرارت آتش خودروست و به دلیل سقف کوتاه، فاصله‌ی زیادی برای پخش حرارت وجود ندارد. در سازه‌های فولادی، پوشش محافظ تقریباً همیشه الزامی است.
اما پارکینگ محیط سختی برای پوشش است:
- رطوبت بالا و میعان فصلی
- نمک منتقل‌شده با خودرو در زمستان
- گازهای خروجی و آلایندگی
- احتمال برخورد مکانیکی در ارتفاع پایین
انتخاب پوشش باید این شرایط را در نظر بگیرد؛ ملاحظات کامل در پوشش ضد حریق محیط خورنده و راهکارهای سازه‌ای در پوشش ضد حریق اسکلت فلزی آمده است. در سازه‌های بتنی، ریسک اسپالینگ باید ارزیابی شود — موضوعی که در اسپالینگ بتن در آتش بررسی شده.
تهویه و کنترل دود
دود در پارکینگ دو مشکل ایجاد می‌کند: مسیر خروج را ناامن می‌کند و دید آتش‌نشان را برای رسیدن به کانون حریق از بین می‌برد. سیستم تهویه در حالت حریق باید دود را در جهتی مشخص هدایت کند تا مسیر ورود نیروهای امداد پاک بماند.
راهکار متداول امروز، سیستم جت‌فن است که در جت‌فن و تهویه دود پارکینگ به‌تفصیل بررسی شده. تقسیم پارکینگ به زون‌های دود، بازدهی سیستم را به‌شکل محسوسی بالا می‌برد.
تفکیک از سایر بخش‌های ساختمان
پارکینگ معمولاً زیر یا کنار فضاهای مسکونی، اداری یا تجاری قرار دارد. مرز بین آن‌ها یکی از بحرانی‌ترین مرزهای کل ساختمان است:
| مسیر گسترش | راهکار |
|---|---|
| دال بین پارکینگ و طبقه‌ی بالا | رده‌ی مقاومت مناسب و محافظت سازه |
| راه‌پله‌ی ارتباطی | تفکیک با در مقاوم و در صورت لزوم فشار مثبت |
| شفت آسانسور | تفکیک و کنترل دود |
| معابر تأسیساتی | آتش‌بندی با سیستم تأییدشده |
| رمپ ورودی | کنترل جریان دود و تفکیک در صورت نیاز |
| داکت‌های تهویه | دمپر مناسب در مرز |
دسترسی نیروهای آتش‌نشانی
- مسیر دسترسی مشخص و بدون مانع تا هر نقطه‌ی پارکینگ
- شیر آتش‌نشانی در فواصل مناسب
- روشنایی اضطراری کافی
- علائم واضح برای تشخیص موقعیت و جهت‌یابی در دود
- امکان کنترل دستی سیستم تهویه از نقطه‌ی فرماندهی
- ارتفاع کافی برای عملیات
چک‌لیست ارزیابی پارکینگ موجود
- آیا سازه پوشش محافظ دارد و وضعیت آن سالم است؟
- آیا سیستم تهویه سناریوی حریق مستقل دارد یا فقط تهویه‌ی عادی است؟
- آیا فن‌ها و کابل‌های تغذیه‌شان برای کار در دمای بالا گواهینامه دارند؟
- آیا معابر تأسیساتی مرز پارکینگ آتش‌بندی شده‌اند؟
- آیا راه‌پله‌ها و آسانسورها به‌درستی تفکیک شده‌اند؟
- آیا سیستم روی برق اضطراری است؟
- آیا سناریوی خودروی برقی در مبانی طراحی دیده شده؟
سوالات پرتکرار
آیا پارکینگ روباز هم الزامات مشابه دارد؟
پارکینگ با تهویه‌ی طبیعی کافی معمولاً الزامات سبک‌تری دارد چون دود به‌طور طبیعی تخلیه می‌شود. معیار تهویه‌ی طبیعی کافی از مقررات استخراج می‌شود.
آیا اسپرینکلر در پارکینگ الزامی است؟
بسته به مساحت، تعداد طبقات و الزامات محلی. در هر حال جایگزین محافظت سازه و تفکیک نمی‌شود.
شارژرهای خودروی برقی چه ملاحظاتی دارند؟
محل استقرار شارژرها، فاصله از مسیر خروج، تفکیک ناحیه و ظرفیت تهویه باید در طراحی دیده شود. الزامات در حال تکامل است.
در پارکینگ‌های قدیمی از کجا شروع کنیم؟
ارزیابی وضعیت پوشش سازه و آتش‌بندی معابر مرز پارکینگ، معمولاً بیشترین بهبود ایمنی را با کمترین اختلال ایجاد می‌کند.
ارزیابی ایمنی حریق پارکینگ
برای پارکینگ‌های در حال بهره‌برداری، امکان بررسی وضعیت موجود و ارائه‌ی برنامه‌ی ارتقا وجود دارد. درخواست بازدید
