الزامات حفاظت در برابر آتش در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی

پروژه اجراشده حفاظت غیرعامل در بیمارستان مغز و اعصاب

در بیشتر ساختمان‌ها، راهبرد اصلی در حریق تخلیه‌ی سریع است. در بیمارستان این راهبرد جواب نمی‌دهد: بیمار زیر عمل جراحی، بیمار متصل به ونتیلاتور و بیمار در بخش مراقبت‌های ویژه را نمی‌توان ظرف چند دقیقه از ساختمان خارج کرد. همین یک واقعیت، تمام منطق ایمنی حریق بیمارستان را تغییر می‌دهد.

راهبرد Defend-in-Place

به‌جای خارج کردن همه از ساختمان، بیماران به فضای امن مجاور در همان طبقه منتقل می‌شوند و در صورت لزوم، به طبقه‌ی پایین‌تر. این راهبرد فقط وقتی کار می‌کند که فضای امن واقعاً امن باشد — یعنی حفاظت غیرعامل بدون نقص عمل کند.

  • تخلیه‌ی افقی: انتقال به کمپارتمان مجاور در همان طبقه
  • تخلیه‌ی قائم: در صورت گسترش، انتقال به طبقه‌ی پایین‌تر
  • تخلیه‌ی کامل: آخرین گزینه و تنها در صورت ضرورت
یادداشت فنی: پیامد این راهبرد روشن است: ساختمان باید بتواند ساعت‌ها نه دقیقه‌ها مقاومت کند، چون فرایند انتقال بیماران به‌مراتب کندتر از تخلیه‌ی افراد سالم است. این یعنی رده‌های مقاومت بالاتر و کمپارتمان‌بندی سخت‌گیرانه‌تر.

کمپارتمان‌بندی افقی

هر طبقه باید به چند کمپارتمان تقسیم شود که هر کدام بتواند به‌عنوان پناهگاه موقت برای بیماران کمپارتمان مجاور عمل کند. الزامات کلیدی:

  1. ظرفیت هر کمپارتمان باید برای پذیرش بیماران کمپارتمان مجاور کافی باشد.
  2. درهای بین کمپارتمان‌ها باید عرض کافی برای عبور تخت بیمار داشته باشند.
  3. مرزها باید هم مقاومت در برابر آتش و هم دودبندی را تأمین کنند.
  4. مسیر انتقال باید بدون پله و مانع باشد.
  5. هر کمپارتمان باید دسترسی مستقل به راه خروج داشته باشد.

الزام دودبندی در کنار مقاومت در برابر آتش، در بیمارستان از هر کاربری دیگری حیاتی‌تر است؛ چون بیماران بستری نمی‌توانند از دود فرار کنند. تفاوت این دو در تفاوت آتش‌بند و دودبند آمده است.

چالش تأسیسات پرتراکم

بیمارستان یکی از پرتأسیسات‌ترین کاربری‌هاست: گازهای طبی، هوای فشرده، ساکشن، شبکه‌های برق اضطراری، شبکه‌ی داده، تجهیزات تصویربرداری و سیستم‌های تهویه‌ی تخصصی. نتیجه، تراکم بسیار بالای معابر عبوری از مرزهای کمپارتمان است.

هشدار اجرایی: هر یک از این معابر باید با سیستم تأییدشده آتش‌بندی شود. در بیمارستان‌ها به دلیل تعداد زیاد معابر و تغییرات مکرر تجهیزات، احتمال از دست رفتن یکپارچگی کمپارتمان‌ها به‌مرور بسیار بالاست.

این موضوع برنامه‌ی بازرسی دوره‌ای را در بیمارستان از یک توصیه به یک ضرورت تبدیل می‌کند؛ روش کار در بازرسی دوره‌ای آتش‌بندی و مستندسازی لازم در مستندسازی و تحویل آتش‌بندی آمده است. راهکارهای اجرایی در آتش‌بند ساختمان معرفی شده‌اند.

فضاهای با ریسک ویژه

فضا ریسک ملاحظه
اتاق عمل اکسیژن غلیظ، تجهیزات برقی، مواد بیهوشی تفکیک کامل و کنترل دود
بخش مراقبت ویژه بیماران غیرقابل انتقال بالاترین سطح حفاظت غیرعامل
انبار گازهای طبی اکسیژن؛ تشدید شدید حریق تفکیک با رده‌ی بالا و تهویه‌ی مستقل
اتاق‌های تصویربرداری تجهیزات گران و بار برقی بالا تفکیک و حفاظت تجهیزات
آشپزخانه منبع متداول شروع حریق تفکیک و سیستم اطفای اختصاصی
رختشویخانه و انبار ملحفه بار حریق بالا تفکیک با رده‌ی مناسب
اتاق سرور و دیتا تراکم کابل آتش‌بندی معابر پرتراکم

نکته‌ی اکسیژن را جدی بگیرید: در فضاهای با غلظت بالای اکسیژن، موادی که در شرایط عادی به‌سختی می‌سوزند می‌توانند به‌شدت مشتعل شوند و سرعت گسترش حریق چند برابر می‌شود.

محافظت سازه

به دلیل زمان طولانی مورد نیاز برای انتقال بیماران، رده‌ی مقاومت سازه در بیمارستان معمولاً بالاتر از ساختمان‌های اداری هم‌ارتفاع است. در سازه‌ی فولادی این یعنی ضخامت بیشتر پوشش محافظ؛ روش محاسبه در محاسبه ضخامت پوشش ضد حریق و گزینه‌های محصولی در پوشش ضد حریق آمده است.

نکته‌ی اجرایی مهم در بیمارستان‌های در حال بهره‌برداری: اجرا باید بدون ایجاد گرد و غبار و آلودگی در بخش‌های فعال انجام شود، که بر انتخاب محصول و روش اجرا اثر می‌گذارد.

سوالات پرتکرار

چرا بیمارستان به رده‌ی مقاومت بالاتری نیاز دارد؟

چون فرایند انتقال بیماران زمان‌برتر از تخلیه‌ی عادی است و ساختمان باید در تمام این مدت پایدار بماند.

آیا اسپرینکلر کافی نیست؟

خیر. راهبرد Defend-in-Place بر پایه‌ی کمپارتمان‌های سالم بنا شده است. تفاوت نقش دو سیستم در مقاله‌ی حفاظت غیرعامل و فعال آمده است.

در بیمارستان فعال چطور می‌توان کار اجرایی انجام داد؟

با فازبندی، تفکیک ناحیه‌ی کاری، کنترل گرد و غبار و هماهنگی با بخش‌های درمانی. انتخاب روش اجرای کم‌آلودگی اهمیت زیادی دارد.

مهم‌ترین نقطه‌ی ضعف بیمارستان‌های موجود چیست؟

معابر تأسیساتی آتش‌بندی‌نشده یا تخریب‌شده در اثر تغییرات مکرر تجهیزات.

در بیمارستان که تخلیه کامل عملاً ممکن نیست، مهار دود در محل اهمیت دوچندان دارد؛ جزئیات اجرایی آن در دود بند آمده است.

ارزیابی حفاظت غیرعامل مرکز درمانی
برای بیمارستان‌های در حال بهره‌برداری، امکان ارزیابی وضعیت موجود و برنامه‌ی ارتقای فازبندی‌شده وجود دارد. درخواست ارزیابی

مطالب مرتبط

تأسیسات فولادی پروژه نفت و گاز پارس در محیط خورنده
الزامات PFP در صنایع نفت و گاز: آتش هیدروکربنی و جت‌فایر، محافظت سازه، اسکرت مخزن و شیرآلات بحرانی.
پایانه و پارک سوار شرق تهران با پارکینگ طبقاتی وسیع
ریسک‌های ویژه پارکینگ طبقاتی از جمله خودروی برقی، و راهکارهای تهویه دود، کمپارتمان‌بندی و محافظت سازه.
برج مسکونی رویا رزیدنس، نمونه اجرای الزامات آتش‌نشانی بلندمرتبه
چک‌لیست الزامات حفاظت غیرعامل برای اخذ تأییدیه آتش‌نشانی در برج‌های مسکونی: کمپارتمان، شفت، پلکان و نما.