انبارها و مراکز لجستیک؛ ریسک‌ها و راهکارهای حفاظت در برابر آتش

سازه فولادی سوله کشاورزی با تیر و ستون بدون محافظ

انبار از نظر ایمنی حریق یکی از سخت‌ترین کاربری‌هاست و دلیلش ساده است: بیشترین بار حریق در بزرگ‌ترین فضای بدون تفکیک. یک سوله‌ی ده هزار مترمربعی پر از کالا، عملاً یک کمپارتمان غول‌پیکر است. ایمنی حریق انبار تلاشی است برای مدیریت همین واقعیت.

چه چیزی انبار را خاص می‌کند؟

  • بار حریق بسیار بالا: حجم زیاد کالا، اغلب با بسته‌بندی قابل اشتعال
  • قفسه‌بندی مرتفع: آتش می‌تواند به‌سرعت در ارتفاع بالا برود
  • دهانه‌های بزرگ: سازه‌ای که تغییرشکلش پیامد گسترده دارد
  • نبود تفکیک داخلی: فضای یکپارچه بدون مانع
  • تراکم پایین افراد: کشف دیرهنگام حریق
  • ارزش بالای موجودی: خسارت مالی سنگین حتی در حریق محدود
یادداشت فنی: ترکیب دو مورد اول خطرناک‌ترین بخش است. در قفسه‌بندی مرتفع، فاصله‌ی عمودی بین کالاها مثل دودکش عمل می‌کند و سرعت گسترش قائم آتش می‌تواند بسیار بالا باشد.

محافظت سازه در دهانه‌های بزرگ

سازه‌ی انبار معمولاً فولادی با دهانه‌های بلند است. در آتش، تیرها و خرپاهای بلند تغییرشکل قابل‌توجهی پیدا می‌کنند و نیروهای جانبی بزرگی به ستون‌ها وارد می‌شود. همان مکانیزمی که در رفتار فولاد در آتش سوزی توضیح داده شد، در دهانه‌های بلند شدیدتر بروز می‌کند.

ملاحظات انتخاب پوشش در انبار:

  • سطح گسترده‌ی بزرگ؛ هزینه‌ی متریال عامل تعیین‌کننده است
  • سازه معمولاً نمایان است ولی جنبه‌ی زیبایی اهمیت کمتری دارد
  • دسترسی در ارتفاع؛ هزینه‌ی داربست قابل توجه است
  • اجرا بهتر است پیش از استقرار قفسه‌ها انجام شود

در بیشتر انبارها پوشش معدنی از نظر اقتصادی منطقی‌تر است؛ مقایسه در تفاوت پوشش منبسط‌شونده و معدنی و برآورد هزینه در عوامل مؤثر بر قیمت پوشش ضد حریق آمده است.

هشدار اجرایی: اجرای پوشش پس از استقرار قفسه‌ها و کالا، هزینه را چند برابر می‌کند و در بسیاری نقاط اصلاً ممکن نیست. توالی کاری باید از ابتدا درست برنامه‌ریزی شود.

تفکیک حریق داخلی

تقسیم انبار به بخش‌های مجزا، مؤثرترین راه محدود کردن خسارت است. هر بخش که جدا شود، حداکثر خسارت ممکن به همان بخش محدود می‌ماند.

راهکار کاربرد
دیوار مقاوم تفکیک دائمی بین بخش‌ها
پرده‌ی ضد آتش تفکیک در بازشوهای بزرگ عبور لیفتراک
در ضد حریق بزرگ مسیرهای تردد اصلی
تفکیک بخش اداری محافظت از افراد مستقر
تفکیک انبار مواد خطرناک الزام جداگانه با رده‌ی بالاتر

بازشوهای بزرگ برای عبور لیفتراک چالش اصلی‌اند: نمی‌توان آن‌ها را بست ولی باید در حریق بسته شوند. پرده‌ی ضد آتش راهکار متعارف است؛ جزئیات در پرده ضد آتش آمده.

تخلیه‌ی دود و حرارت

در فضاهای بزرگ، سیستم تخلیه‌ی دود و حرارت از سقف دو کار می‌کند: دید را برای آتش‌نشان حفظ می‌کند و حرارت انباشته زیر سقف را خارج می‌کند تا سازه دیرتر گرم شود.

  • دریچه‌های تخلیه در سقف با سطح مؤثر محاسبه‌شده
  • تأمین هوای جبرانی از پایین
  • تقسیم فضا به مخازن دود با تیغه‌های زیر سقف
  • هماهنگی با سیستم اسپرینکلر در سناریوی عملکرد

ملاحظات چیدمان

  1. فاصله‌ی کافی بین بالای قفسه و سقف برای عملکرد اسپرینکلر
  2. راهروهای مشخص و بدون انسداد به‌عنوان مسیر دسترسی و خروج
  3. تفکیک کالاهای با ریسک بالا از سایر بخش‌ها
  4. فاصله‌ی ایمن از تابلوهای برق و تجهیزات
  5. محل شارژ باتری لیفتراک در ناحیه‌ی تفکیک‌شده با تهویه
یادداشت فنی: محل شارژ باتری لیفتراک یکی از پرتکرارترین منشأهای حریق در انبارهاست و در بسیاری از انبارها بدون هیچ تفکیکی در گوشه‌ی سالن قرار دارد.

سوالات پرتکرار

آیا اسپرینکلر نیاز به محافظت سازه را حذف می‌کند؟

خیر. در انبارها به دلیل بار حریق بالا، معمولاً هر دو الزامی‌اند. تفاوت نقش در مقاله‌ی حفاظت غیرعامل و فعال آمده است.

برای انبار سردخانه‌ای چه ملاحظه‌ی اضافه‌ای هست؟

عایق‌های پنل سردخانه‌ای می‌توانند قابل اشتعال باشند. رده‌ی واکنش در برابر آتش پنل‌ها باید بررسی شود.

چطور بار حریق انبار را کم کنیم؟

با کاهش بسته‌بندی قابل اشتعال، تفکیک کالاهای پرریسک و محدود کردن ارتفاع انباشت در نواحی خاص.

انبار موجود را از کجا شروع کنیم؟

ارزیابی وضعیت پوشش سازه، تفکیک بخش اداری و محل شارژ باتری، و بررسی مسیرهای خروج.

ارزیابی ایمنی حریق انبار
برای انبارها و مراکز لجستیک، امکان بررسی وضعیت سازه و ارائه‌ی راهکار تفکیک وجود دارد. درخواست بازدید

مطالب مرتبط

پروژه اجراشده حفاظت غیرعامل در بیمارستان مغز و اعصاب
چرا تخلیه بیمارستان ممکن نیست و راهبرد Defend-in-Place چه الزاماتی برای کمپارتمان‌بندی، آتش‌بندی و پوشش سازه ایجاد می‌کند.
تأسیسات فولادی پروژه نفت و گاز پارس در محیط خورنده
الزامات PFP در صنایع نفت و گاز: آتش هیدروکربنی و جت‌فایر، محافظت سازه، اسکرت مخزن و شیرآلات بحرانی.
پایانه و پارک سوار شرق تهران با پارکینگ طبقاتی وسیع
ریسک‌های ویژه پارکینگ طبقاتی از جمله خودروی برقی، و راهکارهای تهویه دود، کمپارتمان‌بندی و محافظت سازه.